پژوهش‌ها نشان داده‌اند تلاش برای جواب دادن به سؤال، حتی قبل از خواندن درس و حتی اگر جواب غلط باشد، یادگیری بعدی را بهتر می‌کند. راهنمای عملی برای کنکوری‌ها.
معمولاً ترتیب کار این است: اول درس را می‌خوانیم، بعد تست می‌زنیم. اما اگر بعضی وقت‌ها این ترتیب را برعکس کنیم چه؟ یعنی قبل از خواندن یک مبحث، چند سؤال از آن را امتحان کنیم؛ حتی اگر بیشترشان را غلط بزنیم.
پژوهش چه می‌گوید؟
در سال ۲۰۰۹ لیندزی ریچلند (Lindsey Richland)، نیت کورنل (Nate Kornell) و لیان کائو (Liche Sean Kao) نتیجهٔ چند آزمایش را در Journal of Experimental Psychology: Applied (از نشریات انجمن روان‌شناسی آمریکا) منتشر کردند. شرکت‌کنندگان یک متن علمی می‌خواندند؛ بعضی‌ها قبل از خواندن به چند سؤال دربارهٔ همان متن جواب می‌دادند و بقیه همان زمان را صرف خواندن بیشتر می‌کردند.
نتیجه: کسانی که پیش از خواندن سعی کرده بودند جواب بدهند، در آزمون بعدی آن مطالب را بهتر به یاد آوردند؛ با اینکه اغلب جواب‌های پیش‌آزمونشان غلط بود. پژوهشگران به این پدیده «اثر پیش‌آزمون» یا یادگیری از تلاش ناموفق می‌گویند. یک توضیح این است که سؤال، ذهن را متوجه نکته‌های مهم می‌کند و وقتی جواب را در متن می‌بینید، بهتر در ذهن می‌نشیند.
این روش را چطور در برنامهٔ کنکور بگذاریم؟
- قبل از مبحث جدید، ۵ تا ۱۰ دقیقه تست بزنید. چند تست سادهٔ همان مبحث را از جزوه یا کتاب تست انتخاب کنید و بدون فشار جواب بدهید.
- غلط زدن اینجا اشکالی ندارد. این تست‌ها برای سنجیدن شما نیست؛ برای آماده کردن ذهن است. پس از نمره‌شان ناامید نشوید.
- بعد درس را بخوانید و دنبال جواب‌ها بگردید. موقع خواندن، حواستان باشد جواب کدام سؤال کجاست.
- پاسخ درست را حتماً ببینید. پیش‌آزمون وقتی کمک می‌کند که بعدش جواب درست را یاد بگیرید. سؤال‌هایی را که اشتباه زده بودید در دفتر اشتباهات بنویسید.
- در پایان دوباره تست بزنید. همان سؤال‌ها یا سؤال‌های مشابه را دوباره حل کنید تا پیشرفتتان را ببینید.
چند نکته
- فرق دارد با آزمون اصلی. در آزمون‌های واقعی و آزمایشی نمرهٔ منفی مهم است؛ اما پیش‌آزمونِ خانگی نمره ندارد و می‌توانید راحت حدس بزنید.
- کوتاه نگهش دارید. چند دقیقه کافی است؛ هدف شروع بهتر است، نه جایگزین کردن مطالعه.
- با برنامهٔ آزمون هماهنگ کنید. اگر در آزمون‌های قلم‌چی شرکت می‌کنید، قبل از شروع مبحث‌های جدید بودجه‌بندی، چند تست از آن را امتحان کنید.
در ستارگان نسیم‌شهر
برای داوطلبان نسیم‌شهر، نمایندگی رسمی قلم‌چی در نسیم‌شهر آزمون‌های منظم برگزار می‌کند و فروشگاه جزوه‌های ستارگان منبع خوبی برای تست‌های دسته‌بندی‌شده است. اگر هم به کلاس تقویتی فکر می‌کنید، صفحهٔ آموزشگاه ستارگان را ببینید.
منبع: Richland، Kornell و Kao، «اثر پیش‌آزمون: آیا تلاش ناموفق برای بازیابی یادگیری را بهتر می‌کند؟»، Journal of Experimental Psychology: Applied، ۲۰۰۹؛ Dunlosky و همکاران، Psychological Science in the Public Interest، ۲۰۱۳.
