هر سه غلط، یک جواب درست را خنثی می‌کند. با یک حساب ساده ببینید حدس کورکورانه کی ضرر دارد و حذف یک گزینه کی حدس زدن را به‌صرفه می‌کند.
روی جلد دفترچه‌های کنکور سراسری یک جملهٔ کوتاه نوشته شده: «این آزمون، نمرهٔ منفی دارد.» آزمون‌های قلم‌چی هم همین‌طورند. خیلی از دانش‌آموزان این جمله را می‌خوانند ولی دقیق نمی‌دانند نمرهٔ منفی با درصدشان چه می‌کند. اگر حسابش را بدانید، سر جلسه تصمیم‌های بهتری می‌گیرید.
درصد چطور حساب می‌شود؟
ماشین‌حساب درصدگیری سایت کانون همین فرمول را به کار می‌برد:
درصد = (۳ × تعداد درست − تعداد غلط) ÷ (۳ × تعداد کل سؤال‌ها) × ۱۰۰
یعنی هر جواب درست ۳ امتیاز دارد، هر جواب غلط ۱ امتیاز کم می‌کند و سؤال نزده نه چیزی اضافه می‌کند نه کم. نتیجه: هر سه جواب غلط، یک جواب درست را کاملاً خنثی می‌کند.
دو مثال با ۱۰ سؤال:
- ۷ درست، ۳ غلط: درصد ۶۰ است، نه ۷۰.
- ۱ درست، ۳ غلط و ۶ نزده: درصد صفر است؛ انگار هیچ سؤالی را جواب نداده‌اید.
حدس کورکورانه: سودی ندارد
سؤال چهارگزینه‌ای را در نظر بگیرید که هیچ ایده‌ای درباره‌اش ندارید. اگر شانسی یک گزینه را بزنید، احتمال درست بودن یک‌چهارم و احتمال غلط بودن سه‌چهارم است. با امتیازهای بالا، میانگین سود این کار صفر است: در درازمدت نه چیزی به دست می‌آورید و نه چیزی از دست می‌دهید، فقط نتیجه‌تان بی‌ثبات‌تر می‌شود و کارنامه دیگر نشان نمی‌دهد واقعاً چه بلدید.
حذف گزینه: ماجرا عوض می‌شود
همین حساب نشان می‌دهد که حذف مطمئن گزینه‌ها چقدر ارزش دارد:
- یک گزینه را مطمئن حذف کرده‌اید: بین سه گزینه انتخاب می‌کنید و میانگین سود مثبت می‌شود: حدود یک‌سوم امتیاز برای هر سؤال، یعنی یک‌نهم ارزش یک جواب درست.
- دو گزینه را مطمئن حذف کرده‌اید: بین دو گزینه انتخاب می‌کنید و میانگین سود به ۱ امتیاز برای هر سؤال می‌رسد، یعنی یک‌سوم ارزش یک جواب درست.
کلمهٔ مهم اینجا مطمئن است. این حساب فقط وقتی درست است که گزینهٔ حذف‌شده واقعاً غلط باشد. اگر گزینه‌ای را از روی حس و حال کنار گذاشته‌اید، در عمل همان حدس کورکورانه است.
غلط‌های «مطمئن» خطرناک‌ترند
در مطلبی که کانون منتشر کرده، یکی از رتبه‌های برتر اشاره می‌کند که بیشتر غلط‌های ما سؤال‌هایی‌اند که سر جلسه از درستی‌شان مطمئن بودیم. یعنی تعداد زیاد غلط معمولاً نشانهٔ یادگیری ناقص است، نه بدشانسی. برای همین در کارنامه، تعداد غلط‌ها از تعداد نزده‌ها هم مهم‌تر است.
یک روش عملی سر جلسه
- دور اول: سؤال‌هایی را که مطمئنید جواب بدهید. سؤالی که بیش از وقتش طول می‌کشد را علامت بزنید و رد شوید.
- دور دوم: سراغ علامت‌دارها بروید. اگر توانستید دست‌کم یک گزینه را با دلیل حذف کنید، جواب دادن منطقی است.
- سؤال‌هایی که هیچ گزینه‌ای را نمی‌توانید با دلیل حذف کنید: نزنید. وقتش را صرف بازبینی جواب‌های قبلی کنید.
- در پاسخ‌نامه دقت کنید. جابه‌جا زدن جواب‌ها در پاسخ‌نامه یکی از دلیل‌های غلط است که کانون هم در فهرست علت‌های اشتباه آورده؛ این غلط کاملاً قابل‌پیشگیری است.
در آزمون‌های آزمایشی تمرینش کنید
این روش را اول در آزمون‌های قلم‌چی امتحان کنید، نه سر کنکور. بعد از هر آزمون ببینید چند تا از جواب‌هایی که «با حذف گزینه» زده‌اید درست درآمده. اگر بیشترشان غلط بوده، یعنی حذف‌هایتان آن‌قدر که فکر می‌کردید مطمئن نبوده. تحلیل کامل کارنامه را هم با روش ۵ مرحله‌ای انجام دهید.
در نسیم‌شهر
برای ثبت‌نام در آزمون‌های قلم‌چی و شرکت حضوری، به صفحهٔ نمایندگی رسمی قلم‌چی در نسیم‌شهر سر بزنید یا با آموزشگاه ستارگان تماس بگیرید. برای تمرین تست هم جزوه‌ها را در فروشگاه جزوهٔ ستارگان ببینید.
منبع: کانون فرهنگی آموزش، ماشین‌حساب «نحوه درصدگیری»، دفترچهٔ آزمون اختصاصی سراسری ۱۴۰۵ سازمان سنجش، گروه علوم تجربی (نسخهٔ منتشرشده در konkur.in) و کانون فرهنگی آموزش، «۵ دلیل افزایش تعداد غلط در آزمون»
