خیلی‌ها ساعت‌ها می‌خوانند اما زود فراموش می‌کنند. دو روش مطالعه که در پژوهش‌های آموزشی بهترین نتیجه را داشته‌اند و نحوهٔ اجرایشان برای کنکوری‌ها.
حتماً برایتان پیش آمده: فصلی را با دقت خوانده‌اید، زیر نکته‌ها خط کشیده‌اید و حس می‌کنید همه‌چیز را بلدید؛ اما یک هفته بعد در آزمون، جواب یادتان نمی‌آید. مشکل معمولاً کم‌کاری نیست، روش مطالعه است.
گروهی از روان‌شناسان آموزشی به سرپرستی جان دانلوسکی در سال ۲۰۱۳ ده روش رایج مطالعه را بر اساس پژوهش‌های موجود بررسی کردند. در این بررسی، دو روش بیشترین کارایی را داشتند: خودآزمایی و مرور فاصله‌دار. در مقابل، روش‌های محبوبی مثل دوباره‌خوانی و هایلایت‌کردن، کارایی کمی ارزیابی شدند.
۱. خودآزمایی: به‌جای خواندن، از خودتان بپرسید
وقتی مطلبی را از حافظه بیرون می‌کشید، آن را محکم‌تر یاد می‌گیرید تا وقتی که فقط دوباره می‌خوانیدش. چند راه ساده برای اجرا:
- بعد از خواندن هر بخش، کتاب را ببندید و نکته‌های اصلی را روی کاغذ بنویسید؛ بعد با کتاب مقایسه کنید.
- تست‌های هر مبحث را بعد از یادگیری بزنید، نه به‌جای یادگیری.
- برای فرمول‌ها و تعریف‌ها کارت‌های پرسش و پاسخ بسازید.
- آزمون‌های آزمایشی منظم، مثل آزمون‌های قلم‌چی در نسیم‌شهر، خودشان نوعی خودآزمایی‌اند؛ به شرطی که بعدش کارنامه را تحلیل کنید.
۲. مرور فاصله‌دار: کم ولی چندباره
خواندن یک مبحث در چند نوبتِ کوتاه با فاصله، بهتر از یک نوبتِ طولانی در یک روز در ذهن می‌ماند. یعنی شب امتحانی خواندن، حتی اگر فردا جواب بدهد، برای کنکور که ماه‌ها بعد است کافی نیست.
یک الگوی ساده برای شروع
این فقط یک پیشنهاد است و می‌توانید آن را با برنامهٔ خودتان تنظیم کنید:
- روز یادگیری: مبحث را بخوانید و چند سؤال ساده از آن جواب بدهید.
- یکی دو روز بعد: مرور کوتاه با خودآزمایی؛ فقط چیزهایی را دوباره بخوانید که یادتان نیامد.
- حدود یک هفته بعد: چند تست زمان‌دار از همان مبحث.
- چند هفته بعد: مرور همراه با تست‌های ترکیبی، معمولاً پیش از آزمون آزمایشی بعدی.
اشتباه‌هایی که وقت را هدر می‌دهند
- دوباره‌خوانی پشت سر هم: حس آشنایی می‌دهد، ولی آشنا بودن با بلد بودن فرق دارد.
- هایلایت همه‌چیز: وقتی نیمی از صفحه رنگی است، عملاً هیچ نکته‌ای برجسته نیست.
- ماندن طولانی روی یک مبحث: بهتر است چند مبحث را در طول هفته به نوبت مرور کنید.
مرور برای امتحان نهایی هم جواب می‌دهد
با توجه به سهم ۶۰ درصدی سوابق تحصیلی در کنکور ۱۴۰۶، این دو روش فقط برای تست نیستند. برای درس‌های تشریحی هم کافی است به‌جای تست، سؤال‌های تشریحی را از حافظه جواب بدهید.
اگر برای ساختن برنامهٔ مرور کمک می‌خواهید، مشاوران آموزشگاه تقویتی ستارگان در نسیم‌شهر کنار شما هستند. برنامه‌ریزی آبان را هم بخوانید و برای هماهنگی جلسهٔ مشاوره با آموزشگاه تماس بگیرید.
منبع: Dunlosky و همکاران (۲۰۱۳)، Improving Students’ Learning With Effective Learning Techniques، مجلهٔ Psychological Science in the Public Interest (چکیده در PubMed)
